غياث الدين بن همام الدين الحسيني ( خواند امير )

427

تاريخ حبيب السير في أخبار افراد البشر ( فارسي )

ذكر ابو شجاع عضد الدوله فنا خسرو بن ركن الدوله باتفاق مورخان فضيلت شيم عضد الدوله خلاصهء ملوك ديلم بلكه نقاوهء سلاطين عالم بود و ذات خجسته‌صفاتش بزيور ديانت و حسن اعتقاد موصوف و وجود فايض الجودش بگوهر عدالت و يمن رشاد معروف و عضد الدوله در سنهء ثمان و ثلثين و ثلاث مائه در بلدهء شيراز به حكم وصيت عم خود عماد الدوله پاى بر مسند سرورى نهاده و عالميانرا بوفور انعام و احسان مسرور ساخته بعدل و داد نويد داد و در ايام دولت چند نوبت بجانب بغداد نهضت نمود كرت اول جهة امداد عز الدوله بختيار كه پسر عمش بود و كرت ثانى بعزم پيكار عز الدوله بختيار و درين كرت فى سنهء سبع و ستين و ثلاث مائه بختيار را گرفته بقتل رسانيد و جميع قلاع و بقاع حدود موصل را مسخر و مضبوط گردانيد و در سنهء ثمان و ستين و ثلث مائه از موصل ببغداد شتافته خرابهاى آن خطه را به حال عمارت بازآورد و جهة پيش نمازان و مؤذنان مساجد وظايف تعيين كرد و ايتام و فقرا و ضعفا را رعايتها فرمود و اخراجاتى را كه در راه مكه از حاجيان ميستاندند تخفيف نمود و فقهاء و محدثان و فضلا و شعرا و اطبا را از موايد انعام و احسان خويش محفوظ و بهره‌ور ساخت و عضد الدوله در ايام سلطنت عمارات عالى و بقاع نقاع طرح انداخت از آن جمله عمارتيست كه در نجف بر سر مرقد معطر امير المؤمنين حيدر على خير البشر و عليه سلام اللّه الاكبر بنا كرد و ديگر دار الشفائيست كه در بغداد در باب تعمير و ترويج آن لوازم اهتمام بجاى آورده و همچنين در شيراز نيز دار الشفا ساخت و بر آب كربندى بست كه مانند آن بند در عالم عمارتى نتوان يافت و ايضا بركهء ترتيب داد كه آن را هفت پايه بود كه اگر از هرپايهء هرروز هزار كس آب ميخوردند تا بيكسال كفايت مىنمود و در ايام جهانبانى عضد الدوله وزيرش نصر بن هرون نصرانى حكم حاصل كرده در باب تعمير و ترويج كليساها و معابد نصارى سعى بليغ نمود در روضة الصفا مسطور است كه در آخر عمر عضد الدوله بدعتى چند احداث كرد كه مناسب شيم مرضيهء او نبود از جمله آنكه در مساحت زمينها چيزى چند درافزود و بر آنچه در بيع دواب و مواشى ميستاندند اضافه فرمود و عمل ثلج را مخصوص بديوان اعلى ساخت چنانچه گماشتگان ديوان از كوه برف مىآوردند و بفقاعيان مىفروختند و عضد الدوله در هشتم شوال سنهء اثنى و سبعين و ثلاث مائه به علت صرع درگذشت و در روز وفات غير از اين آيت چيزى بر زبانش جارى نميگشت كه ( ما اغنى عنى ماليه و هلك عنى سلطانيه ) مدفن عضد الدوله نجف است در پايان روضهء مقدسهء حضرت شاه مردان و بر صندوق مرقد او اين آيت كنده‌اند كه ( وَ كَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَيْهِ بِالْوَصِيدِ ) مدت حكومت عضد الدوله سى و چهار سال بود و از جملهء فضلاء ابو الحسن ابراهيم بن بلال كه مشهور است بصابى و در فن انشاء و بلاغت شبيه و عديل نداشت معاصر عضد الدوله بود و كتاب التاج را كه مبنى است از مناقب و مآثر آل بويه بنام نامى او تصنيف نمود وفات صابى بروايت صاحب گزيده در